سکته؛… شاید تا همین چند سال پیش با شنیدن این کلمه زن یا مرد مسنی رو تصور می کردیم که قلب خود رو گرفته و درد میکشه اما این روزا هر چند وقت یه بار از دور و دور و بر خبر سکته جوونی رو می شنویم و با تعجب از خود می پرسیم: «سنی نداشت که؛ به چه دلیل سکته کرد؟!» اما واقعا به چه دلیل این روزا سکته های قلبی و مغزی به خصوص در پسران جوون زیاد شده؟ علائم این سکته ها چیه و چیجوری می تونیم از اونا دور بمونیم؟ دکتر رویا ابوالفضلی، متخصص بیماریای مغز و اعصاب و دکتر آتوسا مصطفوی، متخصص بیماریای قلب و عروق به این پرسشا جواب میدن.

● خطری واسه خانوما

سکته مغزی، سومین دلیل شایع مرگ در آدماس و احتمال اون با بالارفتن سن زیاد می شه. تقریبا دو سوم از سکته های مغزی در افراد بالای ۶۵ سال اتفاق می افته و گسترش اون در مردان بیشتر از زنونه. بیماریای زمینه ای مانند دیابت، فشار خون، چربی خون و هم اینکه مصرف زیاد سیگار از فاکتورهای خطر سکته مغزی به حساب میان.

در واقع این عوامل تصلب شرایین رو تسریع می بخشن و می تونن باعث ایجاد لخته یا تومور در عروق مغز و درآخر، سکته مغزی شن. در افراد جوون تر هم وجود بیماریای قلبی و بیماریای هماتولوژیک و روماتولوژیک که منتهی به افزایش انعقادپذیری خون می شه احتمال سکته مغزی رو بالا می بره. مصرف قرصای ضدبارداری به وسیله خانمای گرفتار به بیماریای زمینه ای هم خطر دچار شدن به سکته های مغزی رو زیاد می کنه.

● علامتای خطر

بیماریای عروقی مغز کلا به ۲ دسته تقسیم می شن؛ یه گروه از این بیماریا رو سکته های مغزی تشکیل میدن که در اونا وجود لخته یا تومور باعث انسداد رگ و نرسیدن خون به بافتای مغز و درنتیجه تخریب و آسیب بافت می شه. گروه دوم از این بیماریا خونریزیای مغزی هستن که براثر پاره شدن رگ اتفاق می افتن. سکته های مغزی چه به دلیل انسداد عروق اتفاق افتاده باشن و چه خونریزی، برحسب اینکه به کدوم منطقه از مغز آسیب بزنن علائم بالینی متفاوتی دارن؛ از جمله فلج نیمه بدن، مشکل صحبت، مشکل بلع، فلج صورت، سرگیجه، نبود تعادل، سردرد و در آخر ممکنه کما و مرگ رو به دنبال داشته باشن.

● جوانان هم باید آسپیرین مصرف کنن؟

یکی از درمانای عادی و مهم سکته های مغزی، مصرف آسپیرینه. آسپیرین با دوز کم (۸۰ میلی گرم) می تونه از وقوع سکته های مغزی جلوگیری کنه. پس افراد بالای ۶۵ سال مخصوصا اگه مریضی زمینه ای داشته باشن بهتره از آسپیرین استفاده کنن اما به شرطی که مشکلات گوارشی و سابقه خونریزی معده نداشته باشن، چون مصرف دراز مدت آسپیرین می تونه مشکلات گوارشی بسازه. در هرحال این دارو باید حتما با صلاحدید دکتر معالج مصرف شه.

در مورد افراد جوون و کسائی که خطر عامل خاصی ندارن ضرورتی به به کار گیری آسپیرین نیس و نباید به طور افراطی و غیر اصولی از این قرص استفاده کرد مگه اینکه مریض به دلیل بیماریای زمینه ای در خطر سکته مغزی باشه.

● اما آقایون در خطر بیشتری هستن

دلیل افزایش سکته های مغزی در جوانان رو باید در تغییر گسترش فاکتورهای خطر جست وجو کرد. اگه این عوامل با گذشت زمان در جامعه افزایش پیدا کنن و از کنترل خارج شن، سن سکته های مغزی هم ممکنه کم کم پایین بیاد. نمیشه صد درصد اعلام کرد که سن سکته مغزی در ایران پایین اومده اما به طور حتم میشه گفت فاکتورهای خطر از کنترل خارج شدن. علاوه بر این صنعتی شدن زندگی، استرس، شرایط تغذیه ای و مصرف زیاد فست فودها در جوانان از عوامل مهم افزایش فاکتورهای خطر به حساب میان.

کلا سکته های مغزی در سنین جوونی همیشه وجود داشتن و جوامع جور واجور از این دید خیلی فرقی با هم ندارن. جالبه بدونین گسترش سکته های مغزی در خانوما تا قبل از سن یائسگی کمتر از آقایانه اما بعد از یائسگی به دلیل به هم خوردن شرایط هورمونی، خطر دچار شدن به سکته های مغزی کم کم در خانوما بالا میره و تقریبا برابر آقایون می شه. با این حال در کل سکته های مغزی در مردها مختصری بیشتر از زن هاست.

● با این راهکارها سکته رو از خود دور کنین

سکته ها و خونریزیای مغزی وسیع اگه در مناطق بسیار مهم مغز اتفاق بیفته ممکنه در مراحل اولیه باعث مرگ مریض شن. اما بیشتر بیماران می تونن با انجام درمانای لازم بعد از ۲ تا ۶ ماه به سمت بهبود نسبی یا کامل پیش برن؛ پس سکته های مغزی همیشه منتهی به مرگ نمی شن. نکته مهم باقی موندن مشکلات عصبی و ناتوانیای جسمی مانند فلج نیمه بدن، فراموشی و مشکلات تکلمه.

پیشگیری از اهمیت بسیار زیادی برخورداره یعنی باید فاکتورهای خطرساز مانند مریضی فشارخون، دیابت و چربی خون رو کنترل و سیگار رو ترک کرد و در صورت وجود بیماریای زمینه ای از مصرف قرصای ضدبارداری دوری کرد.

علاوه بر این، بیماریای هماتولوژیک و روماتولوژیک و بیماریای قلبی هم باید اصلاح شن. اصلاح رژیم غذایی و انجام ورزشای مناسب و منظم هم درکنترل بیماریای زمینه ای تاثیردارن. اینطوری میشه تا حد زیادی خطر سکته و خونریزی مغزی رو کم کرد و مشکلات اونو به کمترین حد ممکن رسونید.

● اینا جوانان رو به سکته میندازن

فاکتورهای خطر سکته قلبی مانند دیابت، چربی خون، مصرف سیگار، چاقی و کم تحرکی از مدتا پیش مطرح بوده اما امروزه به دلیل شدید شدن این عوامل، سن سکته قلبی پایین اومده. ماشینی شدن زندگی و کم تحرکی باعث شده وزن افراد زیاد شه. از طرف دیگه سن مصرف سیگار یا حتی مواد مخدر پایین تر اومده. مواد مخدر مانند کراک می تونن در رگای سالم قلب رسوب بسازن و مستقیما باعث سکته قلبی شن. علاوه بر این، آلودگی هوا نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده. این آلودگی می تونه دلیلی واسه سکته قلبی باشه چون کمبود اکسیژن در بدن، خونرسانی به بافت قلب رو کم می کنه؛ اینطوری فرد در خطر سکته قلبی قرار میگیره؛ حتی اگه درصد گرفتگی رگ های قلبش زیاد نباشه.

● هورمونای محافظ جون خانوما

احتمال سکته قلبی در زنان و مردان در صورت وجود عامل خطر تقریبا یه جوره. با این حال ترشح هورمونای مراقبت کننده در بدن خانوما مانند استروژن و پروژسترون تا حدودی از ایجاد مشکلات قلبی جلوگیری می کنه. معمولا بعد از سن یائسگی که اندازه این هورمونا کم میشه خطر سکته قلبی در زن و مرد برابر می شه اما اگه مثلا خانوم جوونی دیابت داشته باشه می تونه به اندازه مردی که قندش تحتِ کنترله در خطر سکته قلبی باشه؛ پس فاکتورهای خطر باعث می شن خانوما هم قبل از یائسگی به اندازه آقایون در خطر باشن.

● استرس میکشه

یکی دیگه از دلایل بالارفتن خطر سکته های قلبی، افزایش استرس در زندگیای امروزیه. استرس باعث آزاد شدن ماده ای به نام نورآدرنالین می شه. این ماده عروق بدن رو تنگ می کنه؛ پس اگه فرد از قبل تنگی عروق داشته باشه استرس زیاد می تونه اونو به سکته بندازه. علاوه براین رژیمای غذایی نادرست و گرایش به سمت فست فودها روز به روز بیشتر می شه. در گذشته مادران واسه تنقلات فرزندان شون از میوه و آجیل استفاده می کردن اما امروزه شکلات و فست فودها جای خوراکیای سالم رو گرفتن؛ اینطوری تعجبی نداره اگه سن سکته قلبی پایین اومده باشه. اگه قبلا سن سکته ۵۰ یا ۶۰ سالگی بوده امروزه حتی در دهه ۲۰ و ۳۰ سالگی هم تماشاگر سکته های قلبی هستیم.

دیابتیا حواس شون رو جمع کنن

علامت روشن سکته قلبی، درد بسیار شدیدیه که در قفسه سینه ایجاد می شه. این درد ممکنه به فک و دستا هم گسترش پیدا کنه و معمولا ممکنه تا قسمت ناف هم احساس شه (در واقع درد زیر ناف، نشونه سکته قلبی نیس). همزمان با این درد، تعریق، تهوع و استفراغ هم ممکنه در فرد ایجاد شه.

حملات تپش قلب یا آریتمی(بی نظمی قلبی) هم ممکنه علامت سکته قلبی باشه. البته همیشه تموم این علائم با هم وجود ندارن. واقعا درد سکته قلبی اونقدر شدیده که فرد نمی تونه اونو تحمل کنه و مجبوره به دکتر مراجعه کنه.

با این حال اگه فردی مواد مخدر استفاده کنه یا کلا آستانه تحمل پذیری اش بالاتر باشه یا کسائی که دیابتی هستن ممکنه این درد عادی رو نداشته باشن؛ مثلا ممکنه علامت شون تنگی نفس باشه یا اینکه حالت تهوع و استفراغ داشته باشن و خودشون هم متوجه نشن اون لحظه سکته کردن و بعدا در نوار قلب شون این سکته مشخص شه.

بعضی وقتا افراد سؤال می کنن که ایجاد درد در دست چپ نشونه سکته قلبیه یا خیر؟ درد دست چپ می تونه علل مختلفی داشته باشه؛ از مشکلات اورتوپدی گرفته تا مشکلات قلبی همه می تونن باعث ایجاد درد شن. بیماران معمولا نمی تونن براساس علائم بالینی خود سکته قلبی رو تشخیص بدن و حتما باید مراجعه پزشکی داشته باشن و دکتر اونا رو معاینه کنه و آزمایشای لازم رو بکنه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *